• header-boschwijk
  • 2header-boschwijk
  • 3header-boschwijk
  • Boschwijk

    Bloembedden voor het buiten van Rhijnvis Feith

  • Boschwijk

  • Boschwijk

Arcadische natuur, een directe afspiegeling van het paradijs, ja 'een Eden, met vreemde plantgewaschen', dat is wat Rhijnvis Feith voor ogen stond toen hij zijn geliefde park in het oostelijk deel van Boschwijk aan liet leggen.

1‘Uren, dagen, maanden, jaren vliegen als een schaduw heen...’ Buitenplaats van de achttiende-eeuwse dichter Rhijnvis Feith, december 2009.

Brede paden slingeren door een donker bos, over bemoste hellingen van grillige, diepgelegen dreven, en voeren de wandelaar langs en zelfs op enkele plaatsen onder bloemdragende heesters door. Twee eeuwen later is deze in vroeg Engelse landschapsstijl ontworpen tuin ernstig verwaarloosd.

2Het noordwestelijke deel van het park, met links de treurbeuk, augustus 2011.

3Noordwestelijke deel van het park onder de treurbeuk, op de achtergrond het theepaviljoentje.

Gelukkig hebben de huidige bewoners, Gerda en Bert Kiekebelt, in samenwerking met de stichting Particuliere Historische Buitenplaatsen, het overwoekerde park weer in oude glorie laten herstellen. Aan mij de uitdaging het Engels plantsoen met de bloemdragende bomen en struiken opnieuw vorm te geven. Maar hoe kun je verloren bloembedden uit de achttiende eeuw weer tot leven roepen? En in hoeverre dienen zulke borders historisch verantwoord te gaan bloeien? Met Paul Schaap en Peter Verhoeff van de stichting PHB werd overlegd welke soorten het beste passen in Feith's 'begunstigde wandelplaats'.

4Bloembed met een hoog maanlichtgehalte in de parkachtige omgeving van Boschwijk.

Uiteindelijk zou je de herinrichting van de bloeiende heesterbedden een historische reconstructie met een behoorlijke portie dichterlijke vrijheid kunnen noemen. Zo vráágt dit oord van 'troost en wellust' deze 'wijkplaats in de smart' bijvoorbeeld om een zakdoekjesboom, Davidia involucrata, die niet eerder dan ongeveer vijftig jaar na Feiths dood in Zuidwest China door de Franse missionaris Armand David werd ontdekt.

5Bloemen van de zakdoekjesboom, Davidia involucrata, met duidelijk zichtbare meeldraden.

Ook andere in deze borders toegepaste planten, zoals vlinderstruiken en pluimhortensia's, verschenen pas na 1824 in Europa. En wat de pluimhortensia's betreft, het ras 'Limelight' is pas in 1990 door Pieter Zwijnenburg te Boskoop geselecteerd. En daarmee komen we meteen op de criteria: welke soorten en variëteiten wel en welke niet? Waarom op deze historische plek niet voor een oudere selectie gekozen? Welnu deze Hydrangea paniculata 'Limelight' heeft bloemen die door hun vorm en kleur de sfeer van maanlicht oproepen.

6Hydrangea paniculata ‘Limelight’ o.a. in combinatie met Buddleya ‘Nanho Blue’.

De maan, een belangrijk sfeerbepalend element in het literaire werk van Feith, 'heilige, kuise vriendin' van zijn hart, 'bezielster' van zijn 'edelste wellust', 'vriendin der treurigen'. Dus een van mijn uitgangspunten bij het ontwerp van de heesterbedden is het gebruik van planten die op romantische avonden met hun oplichtende bloemen het maanlicht reflecteren maar die ook door hun vorm en kleur de sfeer van maanlicht oproepen. Men kan dus gerust spreken van bloembedden met een behoorlijk hoog maanlichtgehalte.

7Boschwijk, bloembedden met een hoog maanlichtgehalte in augustus. Met onder andere het gele hertshooi Hypericum myrtifolium, de pluimhortensia Hydrangea paniculata 'Limelight' en de vlinderstruik Buddleja davidii 'Nanho Blue'.
8

9Het pad achter de heesterbedden met het gele hertshooi Hypericum myrtifolium en de pluimhortensia Hydrangea paniculata 'Limelight'.

10Winterbeeld van Hydrangea paniculata 'Limelight'.

11Het veldje met de bloembedden in november.

12Hydrangea macrophylla ‘Veitchii’, met haar grote witte lokbloemen.

13Hydrangea heteromalla ‘Snowcap’ is een hortensia die ongeveer drie meter hoog kan worden.

Ook geur speelt een belangrijke rol, zowel overdag als 's avonds, in zomer en winter. Daarom staan langs het holle pad overhuivende magnolia, sering, jasmijn en enkele praktisch de hele winter bloeiende lonicera fragrantissima, met heerlijke lentebloesemgeuren, terwijl '...de kamperfoelie, mild in 't groeien, in 't rondom 't steil geboomte bloeit...'. Een volgend citaat uit Feiths 'Ode aan Boschwijk' luidt: '...Waar, in 't spichtig gras verscholen de liefelijke nachtviolen een koele zodenbank omkleên...'.

14Hesperis matronalis, damastbloem, nachtviool.

Na enig speurwerk bleek dat het hier gaat om Hesperis matronalis ofwel de inmiddels in ruime mate aangeplante Damastbloem.
Tenslotte geldt: diversiteit aan soorten, herhaling in natuurlijke en niet voorspelbare beplantingsritmes maar tegelijkertijd harmonie. Hoe langer je kijkt, hoe meer details je ziet. Verschillende ritmes van wisselende accenten in alle seizoenen: ritmes in wintergroen, sprankelende lente, rijke zomer en fleurige herfst. Bloembedden als reusachtige veldboeketten die maar niet uitgebloeid raken en waar Rhijnvis Feith misschien nog menige traan van ontroering had gelaten.
Harry Pierik

Artikel uit Zwols Historisch Tijdschrift, 24e jaargang 2007, nummer 1.

Kleinere tuinen

thumb 1 Twee stadstuintjes header en tumbnail

Twee stadstuintjes als één geheel

Deze twee buurtuintjes bevinden zich achter monumentale panden aan de rand van de binnenstad. Restjes oude muur herinneren aan de grens tussen beide percelen.

Lees meer...

thumb header  Kleinere tuin in de Aa-landen augustus 2011 Custom

Kleinere tuin in de Aa-landen

Deze kleinere tuin in de Zwolse wijk de Aa-landen biedt uitzicht op gemeentelijk groen.

Lees meer...

thumb tumbnail Custom

Voortuintje aan de rand van de stad

Aan een rustige straat aan de rand van Zwolle staat een door architect John van Dijk ontworpen vrijstaande woning.

Lees meer...

tumbnail-achtertuintje

Achtertuintje in Utrecht

Hoe kun je een kleine achtertuin veranderen in een groen binnenhofje? De grauwe natuurstenen, waar allerlei bloempotten op stonden, zijn vervangen door een terras van waaltjes en een paadje van kinderkopjes dat naar de schuur leidt.

Lees meer...

thumb header 1 Voortuin rijtjeshuis ongeveer twee jaar na aanleg Custom

Rijtjeshuis

Metamorfose van een voor- en achtertuintje bij een rijtjeshuis in Berkum.

Lees meer...

thumb 5-IJburg-eind-september-2010

IJburg, Amsterdam

Dicht aan het water, op het steigereiland in de Amsterdamse wijk IJburg, ontwierp architect Tom Bergevoet een rijtjeshuis van drie verdiepingen met een glazen achtergevel.

Lees meer...

thumb Lowbudgettuin. tumbnail

Lowbudgettuintje met veel goud en zilver

Achter dit rijtjeshuis uit de jaren vijftig biedt het uitzicht vooral méér rijtjeshuizen. Aan mij de uitdaging om met weinig budget hier een bijzondere tuin te maken, met minder zicht op de omgeving.

Lees meer...

Lezen

lezen-klein-def

Over tuinen

Naast het ontwerpen van tuinen schrijf ik erover in Columns, mijn boek en voor het Amerikaanse weblog Gardening Gone Wild. Bovendien zijn er in verschillende media artikelen over mijn tuinen verschenen. Ook kunt u meer lezen over mijn werkwijze en natuurlijk over mijn verborgen stadstuin.

 

Kijken

tuineninbeeld370x221

Tuinen om in te dromen

Harry Pierik tuinontwerp heeft in de loop der jaren een groot portfolio opgebouwd. Zijn werk vertoont hij in verschillende films. Dichters en fotografen verbeelden zijn tuinen in de rubriek door andere ogen. In Tuinen in beeld vindt u een keur aan tuinen en doet u inspiratie op.

Doen

activiteiten370x221

Ga er op uit!

Met veel plezier geef ik lezingen en masterclasses over mijn visie en werk, én rondleidingen door mijn verborgen stadstuin of door andere door mij ontworpen tuinen. Drie keer per jaar organiseer ik open tuindagen en bent u van harte welkom.

Harry Pierik tuinontwerp groenadvies
Assendorperstraat 178
8012 CE Zwolle
tel. +31 (0)38 4220564
e-mail: mail@tuinharrypierik.nl 

facebook  facebook.com/deverborgenstadstuin

facebook  facebook.com/harrypierik

pdfDownload de routebeschrijving hier.

Fotografie © Harry Pierik. 

pdfPrivacy policy

 

 

ontwerp en bouw: nmedia ict oplossingen